- info@dr-riazi.com
- 03132240943 و 09925062005
تشنج یعنی فعالیت غیرطبیعی و ناگهانی در مغز که میتواند باعث یکی از این حالتها شود:
تکانهای شدید/سفتی بدن (تشنج تونیک-کلونیک)
خیره شدن کوتاه و قطع ارتباط چندثانیهای (مثلاً تشنج غیاب)
حرکات غیرعادی یک بخش از بدن، نگاه ثابت، گیجی، رفتارهای تکراری (تشنجهای کانونی)
تشنجهایی که همراه تب رخ میدهند (تشنج تبدار)
در کمکهای اولیه، نوع دقیق تشنج کمتر مهم است؛ مهمتر این است که ایمنی کودک حفظ شود، زمانگیری کنید و علائم خطر را بشناسید.
در اکثر راهنماهای معتبر یک چارچوب مشترک وجود دارد:
خودتان و اطرافیان را آرام کنید.
کودک را تنها نگذارید.
دقیقاً نگاه کنید تشنج از چه زمانی شروع شد.
اگر امکانش هست، با گوشی از تشنج فیلم کوتاه بگیرید (فقط اگر این کار باعث تأخیر در ایمنی یا تماس اضطراری نمیشود). این ویدیو برای پزشک خیلی کمککننده است.
اشیای سخت/تیز اطراف را دور کنید (لبه میز، صندلی، اسباببازیهای سخت…).
اگر زمین خورد، زیر سرش چیزی نرم (لباس تا شده/حوله) بگذارید.
اگر عینک دارد و میشود، آرام بردارید.
یقه یا لباس خیلی تنگ دور گردن را شل کنید.
اگر کودک روی زمین است، به پهلو قرارش دهید (وضعیت ریکاوری)، طوری که دهان رو به پایین باشد تا آب دهان/استفراغ خارج شود و راه تنفس باز بماند.
اگر هنوز حرکات شدید دارد و چرخاندن خطرناک است، اول ایمنی سر را حفظ کنید و به محض امکان، به پهلو کنید.
کودک ممکن است چند دقیقه تا حتی طولانیتر گیج، خوابآلود یا بیقرار باشد.
کنار او بمانید، با صدای آرام بگویید: «کنارت هستم، تموم شد، نفس بکش.»
اجازه دهید استراحت کند و از جمع کردن آدمها دورش جلوگیری کنید.
این “نبایدها” در اکثر دستورالعملهای اورژانسی مشترکاند:
قاشق، دستمال، انگشت، آبنبات… هیچ چیز.
باور «قورت دادن زبان» در تشنج باعث کارهای خطرناک میشود. گذاشتن اشیا در دهان میتواند به دندان، فک و راه هوایی آسیب بزند.
مهار کردن میتواند باعث آسیب به کودک یا شما شود.
تا وقتی کودک کاملاً به حالت عادی برنگشته چیزی نخورَد/نیاشامد (خطر خفگی).
اینها کمکی نمیکنند و ممکن است خطر ایجاد کنند.
اگر هر کدام از موارد زیر رخ داد، اورژانس (در ایران ۱۱۵) را خبر کنید یا کودک را فوراً به اورژانس برسانید:
اولین تشنج زندگی کودک
طول کشیدن تشنج بیش از ۵ دقیقه
تشنج پشتسرهم بدون برگشت کودک به حالت طبیعی بین آنها
مشکل تنفسی، کبودی لبها، یا بههوش نیامدن بعد از تشنج
آسیب جدی هنگام تشنج (ضربه به سر، خونریزی، سقوط از ارتفاع)
تشنج در آب (استخر/وان/دریا)
اگر تشنج «با الگوی معمول کودک» فرق دارد یا شما واقعاً نگرانید.
سر کودک را بالای آب نگه دارید و هرچه سریعتر از آب خارج کنید.
بعد از خروج، کودک را به پهلو قرار دهید.
حتی اگر به نظر خوب شد، چون «خطر خفگی/آسپیراسیون» مطرح است، تماس با اورژانس توصیه میشود.
اگر کودک با کمربند ایمن بسته شده، معمولاً بهتر است کمربند را باز نکنید (تا سقوط نکند).
سر و تنه را تا حد ممکن حمایت کنید و اشیای اطراف را دور کنید.
اگر در خودرو هستید، در جای امن توقف کنید و زمان را بگیرید. (اصل مشابه برای ویلچر هم در منابع آموزشی آمده است: ترمز/کمربند و حمایت، نه جابهجایی بیمورد.)
کودک را به پهلو کنید، بالشهای اضافه را دور کنید تا تنفس راحت باشد.
بعد از تشنج، ممکن است دوباره بخوابد؛ کنار او بمانید تا تنفس و رنگ پوست طبیعی باشد.
تشنج تبدار معمولاً در کودکان کوچک رخ میدهد و اغلب کوتاه است. نکته مهم این است که کمکهای اولیهاش همان است: ایمنی + زمان + پهلو کردن.
حمام آب سرد/یخ، یا روشهای خشن خنککردن کمکی به قطع تشنج نمیکند و توصیه نمیشود.
در بروشورهای آموزشی بیمارستانی تاکید میشود که اکثر تشنجهای تبدار کوتاه، آسیب طولانیمدت ایجاد نمیکنند؛ با این حال ارزیابی پزشکی برای علت تب و شرایط کودک مهم است.
اگر تشنج تبدار بیش از ۵ دقیقه طول کشید یا کودک بعدش به حالت عادی برنگشت، اورژانس لازم است.
کودک چند دقیقه خوابآلود/گیج باشد
کمی سردرد یا درد عضلانی داشته باشد
گریه کند یا ترسیده باشد
نفسکشیدن سخت شود یا کبودی ادامه پیدا کند
کودک بهطور غیرعادی طولانی گیج بماند (مثلاً بیش از یک ساعت)
استفراغ شدید، ضعف یکطرفه، یا بدتر شدن سطح هوشیاری دیده شود
در این موارد ارزیابی اورژانسی توصیه میشود.
بعضی کودکان با تشخیص پزشک ممکن است داروی نجات تشنج (Rescue medication) داشته باشند. نکته مهم:
فقط اگر پزشک برای کودک شما تجویز کرده و شما آموزش دیدهاید طبق «برنامه اقدام تشنج» عمل کنید.
دوز و زمان مصرف را از روی اینترنت حدس نزنید.
(راهنماهای آموزش بیمار هم به وجود داروهای نجات و تماس با اورژانس در تشنج طولانی اشاره میکنند.)
✅ آرام بمان، کنار کودک بمان
✅ زمان شروع را ثبت کن
✅ اشیای خطرناک را دور کن، زیر سر نرم بگذار
✅ کودک را به پهلو قرار بده (وقتی امن است)
✅ بعد از تشنج، کنار کودک بمان و چیزی خوراکی نده تا کاملاً هوشیار شود
❌ چیزی در دهان نگذار
❌ مهار نکن
☎️ اورژانس اگر: اولین تشنج / بیش از ۵ دقیقه / پشتسرهم / مشکل تنفس / آسیب / در آب
این چند مورد تشخیص را خیلی دقیقتر میکند:
شروع و پایان تشنج (مدت)
شکل تشنج: سفتی؟ تکانها؟ خیره شدن؟
رنگ لبها/تنفس
تب یا بیماری اخیر، کمخوابی، داروی جدید
آسیب یا افتادن
بعد از تشنج چقدر طول کشید تا کودک طبیعی شود؟
در تشنج کودک، مهمترین کمک شما این است: ایمن نگه داشتن کودک، زمانگیری، پهلو کردن برای تنفس، و شناخت علائم خطر. تلاش برای باز کردن دهان یا مهار کردن حرکات، معمولاً بیشتر ضرر دارد تا فایده.
Leave a comment