- info@dr-riazi.com
- 03132240943 و 09925062005
کاورنوم مغزی یا Cerebral Cavernous Malformation (CCM) مجموعهای از رگهای خونی غیرطبیعی و نازکدیواره است که شبیه «حفرههای کوچک پر از خون» کنار هم قرار گرفتهاند. این ضایعه میتواند در مغز (و گاهی نخاع) وجود داشته باشد و گاهی خونریزیهای ریز (میکروبلید) یا خونریزی واضح ایجاد کند و باعث علائم عصبی شود. پس همراه وبسایت دکتر ریاضی باشید.
چون در کودکان ممکن است:
با تشنج یا سردرد ظاهر شود،
گاهی با یک خونریزی ناگهانی خودش را نشان دهد،
یا حتی کاملاً بدون علامت باشد و اتفاقی در MRI پیدا شود.
نکته مهم: پیدا شدن کاورنوم بهمعنی «بدخیمی» یا «سرطان» نیست؛ این یک ناهنجاری عروقی است.
بهطور کلی دو الگو دیده میشود:
معمولاً یک ضایعه است و گاهی همراه با یک ناهنجاری وریدی به نام Developmental Venous Anomaly (DVA) دیده میشود. در تصویربرداری، MRI با کنتراست میتواند به نشان دادن DVA همراه کمک کند.
ممکن است چندین ضایعه در مغز وجود داشته باشد و در خانواده هم سابقه مشابه دیده شود. برای غربالگری ضایعات متعدد، توالیهای حساس مثل SWI بسیار کمککنندهاند.
علائم به محل ضایعه، اندازه، و اینکه خونریزی کرده یا نه بستگی دارد. شایعترین موارد:
کاورنوم میتواند محرک تشنج باشد (بهخصوص اگر در نواحی قشری مغز باشد).
سردرد ممکن است خفیف و تکرارشونده باشد یا در صورت خونریزی شدید و ناگهانی شود.
مثل ضعف یا بیحسی یکطرفه، اختلال تعادل، دوبینی، اختلال گفتار یا مشکل در هماهنگی (بسته به محل).
اگر خونریزی رخ دهد، علائم میتواند ناگهانیتر و شدیدتر باشد (مثلاً سردرد شدید، تهوع/استفراغ، خوابآلودگی، بدتر شدن سطح هوشیاری).
هر کدام از موارد زیر را علائم هشدار در نظر بگیرید و بهتر است کودک فوری ارزیابی شود:
اولین تشنج زندگی یا تشنج طولکشیده/خوشهای
سردرد ناگهانی و شدید (بهخصوص همراه تهوع، استفراغ یا خوابآلودگی)
ضعف یکطرفه، افتادگی صورت، اختلال گفتار، دوبینی، عدم تعادل شدید
هر علامت عصبی که سریع بدتر شود
(اینها الگوهای هشدار عمومی برای خونریزی/درگیری عصبی هستند و در منابع آموزشی کاورنوم هم به خونریزی و علائم ناشی از آن اشاره میشود.)
در راهنماهای بالینی توصیه شده MRI حتماً شامل توالیهای Gradient Echo (GRE) یا Susceptibility-Weighted Imaging (SWI) باشد تا مشخص شود یک ضایعه وجود دارد یا چند ضایعه.
SWI بهخصوص برای پیدا کردن ضایعات متعدد (مثلاً در نوع خانوادگی) حساسیت بالایی دارد و میتواند از GRE هم بهتر باشد.
در همان راهنماها آمده که آنژیوگرافی کاتتری برای تشخیص CCM معمولاً توصیه نمیشود، مگر اینکه پزشک بخواهد آن را از AVM (مالفورماسیون شریانیوریدی) افتراق دهد.
اگر علائم به خونریزی حاد شک برانگیزد، ممکن است ابتدا CT برای ارزیابی سریع خونریزی انجام شود و بعد MRI برای بررسی دقیقتر و تعیین نوع ضایعه.
درمان «یک نسخه ثابت» ندارد. تصمیمگیری به این عوامل بستگی دارد:
آیا کودک علامتدار است یا نه؟
آیا خونریزی داشته؟
ضایعه در کدام ناحیه است (سطحی/عمقی، نواحی حساس مثل ساقه مغز یا نه)؟
تعداد ضایعات (تک یا متعدد) و احتمال خانوادگی بودن
بسیاری از کودکانِ بدون علامت یا با علائم خفیف، با رویکرد پیگیری دورهای (ویزیت + MRI در صورت نیاز) حالشان خوب میماند.
اگر تشنج وجود داشته باشد، معمولاً درمان داروییِ تشنج طبق نظر متخصص مغز و اعصاب کودک انجام میشود. (هدف: کنترل تشنج و تصمیمگیری دقیق برای مداخله روی ضایعه.)
در منابع بالینی کودکان اشاره میشود که اگر کاورنوم خونریزی کند یا یک ضایعهی منفرد، علت واضح علائم باشد و در ناحیهای باشد که دسترسی جراحی مناسب دارد، جراحی میتواند گزینه خوبی باشد و بسیاری از کودکان نتیجه خوبی میگیرند.
بهطور کلی، جراحی بیشتر زمانی مطرح میشود که:
ضایعه علت واضح تشنج مقاوم یا علائم مهم باشد،
یا خونریزی/بدتر شدن علائم تکرار شود،
و ریسک جراحی نسبت به ریسک ادامه بیماری منطقی باشد.
برای بعضی ضایعات عمقی/حساس (مثلاً ساقه مغز) که جراحی ریسک بالایی دارد، در برخی مراکز رادیوسرجری بهعنوان گزینه انتخابی بررسی میشود؛ اما انتخاب بیمار و تصمیمگیری باید بسیار دقیق و فردی باشد و شواهد هم بسته به محل ضایعه متفاوت است.
راهنماهای بالینی توصیه میکنند تصویربرداری پیگیری میتواند برای تصمیمگیری درمانی یا بررسی علائم جدید انجام شود و اگر علائم مشکوک به خونریزی رخ داد، تصویربرداری باید سریع انجام شود.
چه چیزهایی را برای ویزیت آماده کنید؟
شرح دقیق شروع علائم و شدت آنها
تعداد دفعات تشنج (اگر هست) و فیلم کوتاه (در صورت امکان)
گزارش MRI و فایل تصاویر
سابقه خانوادگی ضایعات عروقی مغز، تشنج یا خونریزی
خیر. هر دو ناهنجاری عروقیاند، اما ساختار و رفتارشان متفاوت است و به همین دلیل هم در برخی موارد، برای افتراق دقیق ممکن است پزشک بررسیهای تکمیلی بخواهد.
نه. بسیاری از کاورنومها هرگز خونریزی واضح نمیکنند یا فقط خونریزیهای بسیار کوچک دارند. اما چون احتمال خونریزی و علائم به محل و سابقه خونریزی وابسته است، پیگیری پزشک مهم است.
در بسیاری موارد، رویکرد «پیگیری» کافی است—اما تصمیم دقیق به سن کودک، محل ضایعه، تعداد ضایعات، و علائم بستگی دارد و باید توسط متخصص تعیین شود.
کاورنوم مغزی در کودکان یک ناهنجاری عروقی است که میتواند بدون علامت باشد یا با تشنج، سردرد، علائم عصبی موضعی یا خونریزی ظاهر شود. تشخیص معمولاً با MRI و توالیهای حساس مثل GRE/SWI انجام میشود و آنژیوگرافی غالباً لازم نیست. درمان میتواند از پیگیری ساده تا جراحی (در موارد علامتدار/خونریزیکرده و قابل دسترس) و در برخی موارد انتخابی رادیوسرجری متغیر باشد.
Leave a comment